Opieka osób trzecich – odszkodowanie

Koszt opieki osób trzecich po wypadku

 

Zgodnie z art. 444 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie  wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu. Stosowanie zaś do §  2, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Ów przepis reguluje kwestie szkody na osobie.

W orzecznictwie sądów powszechnych nie budzi wątpliwości, iż korzystanie przez poszkodowanego z pomocy osób trzecich oraz związane z tym wydatki (czy też – w innym ujęciu – straty) stanowią koszty leczenia w rozumieniu art. 444 § 1 k.c. Jeżeli w wyniku doznanego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia poszkodowanemu potrzebna jest opieka osób trzecich (stała lub tymczasowa – np. w czasie, gdy nie był w stanie samodzielnie funkcjonować), odszkodowanie obejmuje także koszty tej opieki.

 

Czy koszt opieki sprawowanej przez osoby najbliższe podlega zwrotowi?

 

Co zatem w przypadku, gdy opiekę nad poszkodowanym sprawuje osoba mu najbliższa? Czy opieka sprawowana nieodpłatnie (np. przez członka rodziny, domownika, małżonka) stanowi podstawę do ubiegania się o odszkodowanie z tego tytułu?

Doktryna i judykatura nie prezentują spójnego stanowiska w kontekście zasadności wypłacania odszkodowania z tytułu konieczności sprawowania opieki nad poszkodowanym w sytuacji, gdy de facto wydatki nie zostały na nią poczynione.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 22 lutego 2018 r. „Poszkodowany może dochodzić zwrotu kosztów opieki, jeśli ze względu na stan zdrowia taka opieka jest potrzebna. Czynnikiem decydującym o możliwości żądania zwrotu tych kosztów nie jest natomiast fakt, że zostały lub nie zostały rzeczywiście poniesione. Nie jest konieczne, aby poszkodowany rzeczywiście opłacił koszty takiej opieki, stanowią ono element należnego poszkodowanemu odszkodowania nawet wtedy, jeśli opieka sprawowana była przez członków rodziny poszkodowanego nieodpłatnie.” (I ACa 1963/16).

Odmienny pogląd argumentowany jest przede wszystkim brakiem poniesienia przez osobę sprawującą opiekę konkretnych strat np. w postaci utraty dochodu w związku z koniecznością zaprzestania wykonywania pracy zarobkowej. W sytuacji, w której poszkodowany nie poniósł kosztów opieki, a w jego majątku nie nastąpił żaden uszczerbek, zdaniem przeciwników – brak szkody wyłącza możliwość otrzymania odszkodowania.

W wyroku z dnia 17 lipca 2019 r., I PK 17/19 (nie publ.) Sąd Najwyższy uznał natomiast, że sprawowanie opieki przez żonę bezpłatnie nie uchyla obowiązku pokrycia szkody w tym zakresie. Wskazał, że opiekę świadczoną przez osoby najbliższe należy traktować – w kontekście odszkodowania na pokrycie kosztów opieki – tak samo, jak opiekę sprawowaną odpłatnie przez osoby obce (dochodzącą pielęgniarkę lub inną pomoc). Korzystanie z pomocy innej osoby i związane z tym koszty stanowią koszty leczenia w rozumieniu art. 444 § 1 k.c. Możliwość domagania się pokrycia tych kosztów przysługuje poszkodowanemu niezależnie od tego, kto sprawuje nad nim opiekę.

Niepewność prawną będącą podstawą powyższych rozważań z pewnością rozwiała uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 2020 r. ( sygn. III CZP 31/19). SN dokonując wykładni językowej, systemowej oraz celowościowej przepisu z art. 444 § 1 k.c. doszedł do przekonania, iż „Poszkodowany, który doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, może domagać się na podstawie art. 444 § 1 k.c. odszkodowania z tytułu kosztów opieki sprawowanej nad nim nieodpłatnie przez osoby bliskie.” Zdaniem sędziów Sądu Najwyższego koszt, to nie tylko suma pieniędzy wydatkowana na kupno lub opłacenie czegoś, nakład na określony cel, ale również cena, wartość czegoś. Nie sposób zatem – na podstawie samego brzmienia tego przepisu – zasadnie twierdzić, że mowa w nim wyłącznie o kosztach poniesionych. Wniosku takiego nie uzasadnia dalsze dookreślenie, że chodzi o koszty „wynikłe” ze wskazanych uszczerbków na zdrowiu; wyniknąć (wynikać) to – w ujęciu słownikowym – stać się (stawać się) uzasadnionym następstwem czegoś, powstać (powstawać), jako rezultat czegoś. Skoro więc ustawodawca posłużył się pojęciem „koszt”, a nie „wydatek”, można przyjąć, że za istotne uznał wyliczenie (równowartość) tych kosztów, a nie faktyczne ich poniesienie przez poszkodowanego. Wskazanie, że odszkodowanie ma objąć „wszelkie” koszty może oznaczać, że nie jest istotne to, kto te koszty podniósł.

 

Jak oszacować koszt opieki osoby trzeciej?

 

Jak zatem oszacować wartość opieki sprawowanej nad poszkodowanym nieodpłatnie, przez członka jego rodziny? Wyróżnia się dwa podstawowe sposoby. Pierwszym z nich jest przyjęcie minimalnej stawki godzinowej, jako podstawy do obliczenia sumy odszkodowania za opiekę nad chorym. Od 01 lipca 2024 r. minimalna stawka godzinowa wynosi 28,10 zł za każdą godzinę wykonanego zlecenia lub świadczonych usług. Drugim sposobem jest przyjęcie stawki ustalonej przez uchwały organu samorządowego dla pracowników socjalnych świadczących usługi opiekuńcze. Stawka ta różni się w zależności od organu, lecz z pewnością stanowi opcję korzystniejszą dla poszkodowanego, ponieważ średnio przekracza kwotę 30,00 zł za godzinę. Osoba sprawująca opiekę w pisemnym oświadczeniu sporządza listę czynności, które wykonywała na rzecz poszkodowanego oraz jasno dookreśla ich zakres i wymiar czasowy.

 

Przykładowe orzeczenie w zakresie kosztów opieki osób trzecich

 

Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2019 r. (sygn. VI ACa 181/18) zasądził na rzecz powódki kwotę w wysokości 30.816,05 zł tytułem kosztów opieki sprawowanej przez osoby najbliższe dla poszkodowanej w okresie od października 2011 r. do grudnia 2012 r. Sąd uznał za zasadną stawkę usług opiekuńczych w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej miejsca zamieszkania poszkodowanej w chwili zdarzenia.

 

Adwokat – odszkodowanie za opiekę osób trzecich

 

Opieka osób trzecich po wypadku może stanowić podstawę do wypłaty odszkodowania. Sprawy tego rodzaju niekiedy należą do trudnych, dlatego warto skorzystać z pomocy adwokata od odszkodowań.

 

Napisz do nas wiadomość lub zadzwoń pod numer telefonu 789 940 934.

Przejdź do zakładki błąd medyczny, by poznać więcej szczegółów.