Nagranie lekarza w sprawie o błąd medyczny

Nagranie lekarza w sprawie o błąd medyczny

 

Nagrywanie lekarza – postęp technologiczny

 

Doświadczenia pacjentów ze szpitalnych gabinetów niekiedy same proszą się o udokumentowanie, lecz nagrywanie rozmów z lekarzami podczas wizyt budzi coraz większe kontrowersje i pytania o granice prywatności, prawa pacjenta i obowiązki zawodowe medyków. W dobie rozwijającej się technologii i łatwości dostępu do cyfryzacji pacjenci coraz częściej decydują się na rejestrowanie zapisu wizyty lekarskiej w celu utrwalenia omawianych na niej zaleceń lub chęci wykorzystania ich, jako potencjalnego dowodu w sporze sądowym.

W niniejszym artykule przyjrzymy się coraz to powszechniejszemu zjawisku utrwalania wizyt, a ponadto odpowiemy na pytanie czy aby na pewno działanie pacjentów nie narusza prawa, czy jest legalne i czy może ono zostać wykorzystane przed sądem jako dowód w sporze o odszkodowanie za błąd medyczny.

 

Rejestrowanie rozmowy z lekarzem, a kwestie prawne

 

Na wstępie należy przywołać art. 267 Kodeksu karnego, zgodnie z którym „Kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, otwierając zamknięte pismo, podłączając się do sieci telekomunikacyjnej lub przełamując albo omijając elektroniczne, magnetyczne, informatyczne lub inne szczególne jej zabezpieczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. § 3 Tej samej karze podlega, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem.” Powyższy przepis obejmuje również przypadki, gdy osoba nagrywa rozmowę, w której nie uczestniczy, bez wiedzy i zgody wszystkich jej uczestników.

W procesie istnieją jednak rozbieżności, co do sposobu traktowania podsłuchu dokonywanego przez osoby prywatne. Według pierwszego, przeważającego poglądu ww. przepisy nie dotyczą prywatnego gromadzenia, przy użyciu odpowiednich środków technicznych dowodów, które podlegają ocenie na zasadach ogólnych. Mogą one być zatem podstawą dowodzenia, jeżeli zostały dokonane dla innych celów niż procesowe. Według drugiego poglądu, nagrania stanowią dokumenty prywatne i jako takie są objęte zakazem dowodowym. 

Powyższe wątpliwości interpretacyjne rozwiał Sąd Najwyższy między innymi w wyroku z dnia 22 kwietnia 2016 r. w którym wskazuje, iż „wyłączenie bezprawności pozyskania informacji w drodze podsłuchu możliwe jest jedynie wtedy, kiedy interes, którego ochronie ma służyć naruszenie tajemnicy komunikowania się, jest odpowiednio ważny. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że wykonanie nagrań bez zgody jednego z uczestników rozmowy nie dyskwalifikuje całkowicie nagrania jako dowodu, jeżeli nie została zakwestionowana skutecznie autentyczność takiego materiału i jeśli nie jest to jedyny dowód wykazujący okoliczności istotne w sprawie. W piśmiennictwie, podkreślając poważne wątpliwości związane z jednej strony z dopuszczeniem w przepisach procedury cywilnej możliwości korzystania z dowodu z nagrań (art. 308 k.p.c.), a z drugiej z konieczności poszanowania konstytucyjnie chronionego prawa do prywatności i tajemnicy komunikowania się, zwraca się uwagę na konieczność różnicowania oceny dopuszczalności dowodów z nagrań uzyskanych w sposób przestępczy, z naruszeniem art. 267 k.k., który definiuje przestępstwo nielegalnego uzyskania informacji, i dowodów, które tego przestępstwa nie stanowią, gdyż są utrwaleniem rozmowy, w której uczestniczy nagrywający, a więc utrwalają informację, którą uzyskał legalnie.” (II CSK 478/15).

W praktyce oznacza to przyzwolenie Sądu Najwyższego na używanie dowodów z nagrań w procesach dotyczących między innymi błędów medycznych, jednak ostateczną decyzję w kwestii dopuszczenia danego dowodu podejmie sąd, przed którym toczy się postępowanie.

 

Warunki wykorzystania nagrania lekarza w sprawie o błąd medyczny

 

W orzecznictwie wyróżnia się następujące warunki dopuszczalności wykorzystania nagrań w procesie:

• nagranie lekarza jest dokonywane przez osobę uczestniczącą w rozmowie (niedopuszczalne jest podsłuchiwanie osób trzecich),
• silny interes prywatny strony,
• dowód z nagrania lekarza jest niezbędny do wykazania racji danej strony,
• bezprawność działania osoby nagrywanej,
• wiarygodność nagrania, poparcie go innymi środkami dowodowymi, w celu uniknięcia potencjalnej manipulacji.

 

Powyższe nie oznacza jednak możliwości wykorzystywania wykonanych nagrań w dowolny sposób. Wszelkie rozpowszechnianie uzyskanych materiałów bez zgody lekarza stanowi bowiem naruszenie art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a jednocześnie narusza dobra osobiste medyka.

 

Czy dozwolone jest nagrywanie pacjentów przez lekarzy?

 

Równie istotnym tematem jest kwestia nagrywania pacjentów, co choć może przynieść korzyści w kontekście leczenia, rodzi dodatkowe pytania związane z ochroną ich prywatności oraz zgody na takie działania. W jakich zatem sytuacjach nagrywanie pacjentów w gabinetach lekarskich jest dozwolone, a kiedy może naruszać ich prawa?

W związku z nowelizacją ustawy o działalności leczniczej, do biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpływa coraz więcej skarg pacjentów, którzy poddają w wątpliwość nowe przepisy umożliwiające nagranie obrazu uzyskanego w wyniku monitoringu zawierającego dane osobowe chorych. Zgodnie z art. 23a ust. 1 pkt 3 ustawy o działalności leczniczej, kierownik podmiotu wykonującego działalność leczniczą może określić w regulaminie organizacyjnym sposób obserwacji pomieszczeń.

W ocenie RPO wskazane regulacje dopuszczające możliwość zastosowania monitoringu wizyjnego w każdym pomieszczeniu, w których udzielane są świadczenia zdrowotne, wskazanym przez kierownika podmiotu leczniczego, budzą uzasadnione wątpliwości z perspektywy proporcjonalności dopuszczalnych ograniczeń prawa do prywatności i ochrony danych osobowych. Granice dopuszczalnej ingerencji w odniesieniu do prawa do prywatności i ochrony danych osobowych, wyznaczają bowiem przepisy art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 51 ust. 2 i 5 Konstytucji RP.

W swojej odpowiedzi Minister Zdrowia wskazał na zwiększenie wykorzystania potencjału monitoringu do poprawy bezpieczeństwa pacjentów. Istotą zmian ma być umożliwienie kierownikowi podmiotu leczniczego – bez odrębnej podstawy prawnej – podjęcia decyzji o zastosowaniu monitoringu w miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych (art. 23a ust. 1 pkt 3 ustawy o działalności leczniczej). Rozszerzając w pewnym stopniu (ponieważ niecałkowicie) możliwość zastosowania monitoringu w miejscach udzielania świadczeń zdrowotnych ustawodawca posłużył się określonymi rozwiązaniami, które mają gwarantować wykorzystanie monitoringu tylko w niezbędnym zakresie.

Powyższe oznacza, iż w wielu sytuacjach szpital nie będzie musiał otrzymać zgody pacjenta ani jego rodziny na nagrywanie, lecz nagrywanie ma służyć jedynie ochronie bezpieczeństwa pacjentów i musi być konieczne w procesie leczenia. Podmiot leczniczy nie ma jednak pełnej dowolności w nagrywaniu pacjentów. Powyższe regulacje dopuszczają jedynie monitoring wizyjny, czyli nagrywanie obrazu – bez możliwości nagrywania dźwięku, a przechowywane być mogą przez maksymalnie 3 miesiące. Niniejsza nowelizacja ma również posłużyć dowodzeniu w procesach o błędy medyczne.

 

Porada prawna adwokata od błędów medycznych

 

Jeśli jesteś ofiarą błędu medycznego i zastanawiasz się, jak uzyskać odszkodowanie, nasza kancelaria adwokacka w Warszawie oferuje kompleksową pomoc prawną na każdym etapie postępowania.

Napisz do nas wiadomość lub zadzwoń pod numer telefonu 789 940 934.

Przejdź do zakładki błąd medyczny, by poznać więcej szczegółów.