Osiągnięcie pełnoletności w toku procesu

Osiągnięcie pełnoletności w toku sprawy sadowej, a pełnomocnictwo udzielone przez rodziców dziecka

 

Niejednokrotnie mamy do czynienia ze sprawami odszkodowawczymi, w których poszkodowanym jest osoba, która nie ukończyła osiemnastego roku życia. Większość spraw z tytułu błędów medycznych – okołoporodowych wygląda właśnie w ten sposób. Podobnie sytuacja ma się w przypadku wypadków komunikacyjnych, w których pasażerem jest dziecko.

Czy dziecko może samodzielnie prowadzić proces sądowy, bądź udzielić stosownego pełnomocnictwa kancelarii? Odpowiedź brzmi: nie. W czynnościach tego rodzaju dziecko jest reprezentowane przez przedstawicieli ustawowych, czyli jak to zwykle bywa – rodziców. To oczywiste, ale co w sytuacji, kiedy w trakcie procesu sądowego dziecko osiągnie już pełnoletność? Czy w takim wypadku zachodzi potrzeba udzielenia kancelarii nowego pełnomocnictwa i co z czynnościami, które zostały wykonane w imieniu małoletniego do tej pory?

Teoria, a praktyka

 

Wśród niektórych sądów dostrzegamy praktykę zobowiązywania do przedłożenia nowego pełnomocnictwa udzielonego przez osobę, która osiągnęła pełnoletność, ze względu na to że pierwotne pełnomocnictwo zostało udzielone przez rodzica. Nie sposób jednak zgodzić się z tego rodzaju postępowaniem albowiem świadczy ono o zbytniej nadgorliwości i jest sprzeczne ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt: I UK 180/14. Poniżej warto powołać kilka kluczowych tez zawartych w uzasadnieniu tego wyroku:

• fakt, że strona postępowania stała się pełnoletnia w jego toku, nie pozbawia pełnomocnika procesowego uprawnień do dalszego jej reprezentowania, chociaż pełnomocnictwo zostało udzielone przez przedstawiciela ustawowego przed uzyskaniem przez stronę pełnoletności. Stanowisko takie zajął również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 15 lipca 1974 r., I CR 366/74 wyjaśniając, że jeżeli przedstawiciel ustawowy małoletniej strony ustanawia dla niej pełnomocnika, to – zgodnie z teorią reprezentacji, na której zasadza się instytucja pełnomocnika – należy przyjmować, że to sama strona za pośrednictwem swego przedstawiciela ustawowego udziela pełnomocnictwa. W konsekwencji osiągnięcie przez dziecko pełnoletności nie może pociągać za sobą wygaśnięcia pełnomocnictwa;

 

• kodeks postępowania cywilnego przewiduje następujące powody wygaśnięcia pełnomocnictwa procesowego: upływ czasu, na jaki pełnomocnictwo zostało udzielone, wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę lub przez pełnomocnika oraz śmierć strony albo utrata przez nią zdolności sądowej. Nie ma wśród nich dojścia mocodawcy do pełnoletności. Istotne są tez regulacje prawa materialnego. Zgodnie z art. 95 § 2 k.c., „czynność prawna dokonana przez przedstawicieli w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego”. Jeżeli odnieść tę regulację do reprezentowania dziecka przez jego rodziców, jako przedstawicieli ustawowych, należy przyjąć, że czynność prawna polegająca na udzieleniu pełnomocnictwa procesowego adwokatowi w imieniu dziecka wywiera skutki bezpośrednio dla reprezentowanego dziecka, co oznacza, że mocodawcą w rozważanej sytuacji jest małoletni, a nie jego przedstawiciel ustawowy. Ten ostatni, w granicach swojego statusu, przejawia co prawda własną wolę, ale czyni to w imieniu małoletniego i na jego rzecz, nie zaś w imieniu własnym i na swoją rzecz. W rezultacie takiego stanu rzeczy uznać należy, że uzyskanie pełnoletności przez małoletnią stronę nie prowadzi do wygaśnięcia pełnomocnictwa udzielonego przez przedstawiciela ustawowego takiej strony, tak samo zresztą jak nie przekreśla innych czynności procesowych przedsięwziętych przez przedstawiciela – wszystkie te czynności pozostają nadal w mocy.

 

Konkluzja

 

W konsekwencji powyższych rozważań należy przyjąć, że pełnomocnictwo procesowe udzielone adwokatowi przez przedstawiciela ustawowego małoletniego dziecka w jego imieniu nie wygasa z chwilą, w której nastąpi osiągnięcie pełnoletności przez dziecko. Uzyskanie pełnoletności ma jedynie ten skutek, że ustaje przedstawicielstwo ustawowe. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na udzielenie w imieniu dziecka pełnomocnictwa, które de facto może odwołać ono samo. Od tej chwili (uzyskania przez dziecko pełnoletności) rodzice nie mogą podejmować skutecznie jakichkolwiek działań faktycznych, czy prawnych w stosunku do majątku lub osoby dziecka, jednakże czynności prawne dotychczas zdziałane w imieniu dziecka w ramach przedstawicielstwa ustawowego pozostają w mocy.

Napisz do nas maila lub zadzwoń. Chętnie odpowiemy na nurtujące Cię pytania. Pozwól nam pomóc Tobie i Twoim bliskim.