Poród – jakie prawa przysługują rodzącym?

Poród – jakie prawa przysługują rodzącym?

 

Ciąża, poród oraz połóg to wyjątkowy, lecz bardzo trudny czas w życiu każdej matki. To niezwykłe doświadczenie stanowi jedno z najtrudniejszych wyzwań zarówno fizycznych, jak i emocjonalnych kobiet, stąd tak istotne jest roztoczenie nad pacjentkami szczególnego wsparcia w zakresie godnej i zgodnej z wytycznymi aktualnej wiedzy medycznej opieki okołoporodowej.

Mimo szeregu regulacji prawnych mających na celu ustandaryzowanie praktyk ginekologiczno-położniczych, kobiety nadal doświadczają braku respektowania ich praw, braku szacunku, czy niegodnego traktowania w ramach opieki okołoporodowej w placówkach medycznych. Czego powinny więc oczekiwać od personelu medycznego w trakcie porodu?

 

Prawo do uzyskania świadczeń zdrowotnych udzielanych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz dochowaniem należytej staranności

 

Naruszenie tego z pozoru oczywistego przepisu wywodzącego się z art. 4 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty przez personel medyczny odbierający poród jest częstym przedmiotem rozstrzygnięć polskich sądów. Postępowanie niezgodne z aktualnie przyjętą wiedzą medyczną było przedmiotem rozstrzygnięcia m. in. Sądu Okręgowego w Olsztynie w wyroku z dnia 27 czerwca 2022 r. (sygn. akt IX Ca 452/22). Sprawa dotyczyła tzw. zabiegu Kristellera, który w przeważającej części środowiska medycznego uznawany jest za niebezpieczny w świetle wskazań aktualnej wiedzy medycznej. Zabieg Kristellera (inaczej rękoczyn Kristellera lub manewr Kristellera) to działanie położnicze, podczas którego członek personelu medycznego biorącego udział przy porodzie, stosuje ucisk na dno miednicy w trakcie rodzenia się główki dziecka. Sąd uznał, że przeprowadzenie zabiegu Kristellera przez stronę pozwaną, a więc zabiegu powszechnie uznanego za niebezpieczny w świetle wskazań aktualnej wiedzy medycznej, doprowadziło do uszkodzenia ciała powódki – pęknięcie krocza III stopnia i osłabienie kompleksu zwieraczy odbytu oraz do powstania długotrwałego uszczerbku na jej zdrowiu, co spełniło przesłanki zasądzonego zadośćuczynienia.

 

Prawo do informacji na każdym etapie porodu

 

To prawo ściśle związane z prawem do rzetelnej dokumentacji medycznej. Dokumentacja medyczna stanowi bowiem podstawowe źródło informacji o stanie zdrowia pacjentki i jej dziecka, a także źródło informacji o przebiegu i wynikach udzielonych im świadczeń medycznych w toku akcji porodowej. To jeden z najważniejszych elementów relacji pomiędzy lekarzem, a pacjentką oraz stanowi gwarant ochrony autonomii kobiety.

 

Plan porodu

 

Plan porodu stanowi dokument, w którym rodząca zawiera wszystkie informacje dotyczące przebiegu porodu oraz jego miejsca. Plan zostaje sporządzony przez pacjentkę wraz z osobą sprawującą nad nią opiekę oraz zostaje dołączony do jej indywidualnej dokumentacji medycznej. Prawem kobiety i obowiązkiem personelu szpitala jest respektowanie sporządzonego przez nią planu porodu wraz z uwzględnieniem występujących w nim żądań. Nie wszystkie żądania jednak mogą zostać przez placówkę zrealizowane. Plan porodu powinien zawierać tylko te żądania, które są rozsądne, zgodne z obowiązującym prawem oraz nie wykraczają poza możliwości organizacyjne placówki.

 

Prawo wyboru miejsca porodu oraz osoby prowadzącej ciążę

 

Kobiecie przysługuje prawo wyboru miejsca porodu oraz osoby prowadzącej ciążę. W obowiązującym standardzie opieki okołoporodowej realizację ww. praw pacjentki stanowi przede wszystkim respektowanie prawa do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji związanych z ciążą̨, umożliwienie wyboru miejsca porodu w warunkach szpitalnych lub pozaszpitalnych, a także możliwości wyboru osoby sprawującej opiekę̨ spośród osób uprawnionych do jej sprawowania (lekarz specjalista lub lekarz ze specjalizacją w dziedzinie położnictwa i ginekologii, ale również położna) z uwzględnieniem możliwości organizacyjnych podmiotu wykonującego działalność́ leczniczą.

 

Prawo do poszanowania godności i intymności

 

Poród jest niewątpliwie sytuacją intymną. Kobieta podczas porodu jest naga i towarzyszą jej krępujące dolegliwości fizjologiczne, a niekiedy wykonywane są przy niej wstydliwe zabiegi. Powyższe uzasadnia, że poród należy do sytuacji wyjątkowych i prawo do poszanowania godności i intymności rodzącej to wymóg zasługujący na szczególne uwzględnienie i respektowanie. Jednym ze sposobów realizacji prawa do poszanowania intymności w toku akcji porodowej jest obecność na sali wyłącznie niezbędnego personelu medycznego. Sam fakt przynależenia do zespołu personelu medycznego nie warunkuje obecności danej osoby przy porodzie. Aby wziąć udział w akcji porodowej musi zostać spełniona przesłanka „niezbędności” obecności danego pracownika.

 

Prawo pacjentki do łagodzenia bólu porodowego

 

Powyższe zostało uregulowane w części VII standardu organizacji opieki okołoporodowej. Rozporządzenie obliguje personel medyczny do przekazania rodzącej, w sposób dla niej zrozumiały, informacji o metodach łagodzenia bólu oraz ich dostępności w danej placówce medycznej. Standard zobowiązuje także osoby sprawujące opiekę nad rodzącą do uzgodnienia z nią sposobu postępowania przeciwbólowego, a także udzielenia niezbędnego wsparcia, uwzględniając w tym zakresie wolę pacjentki.

 

Prawo do świadomego udziału w decyzjach dotyczących porodu

 

Powyższe wyraża się poprzez wykonywanie wszelkich interwencji medycznych w trakcie porodu wyłącznie za uprzednio wyrażoną świadomą zgodą kobiety, co ma szczególne znaczenie wobec ochrony integralności kobiety rodzącej. Zarówno ustawa o prawach pacjenta jak i ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty wprowadzają obowiązek udzielania świadczeń medycznych tylko za zgodą pacjenta. Kontakt z kobietą, której dziecko przychodzi na świat w ogromnych bólach i cierpieniu fizycznym, niekiedy bywa utrudniony. Nie stanowi to jednak podstawy do naruszenia prawa wyrażonego w ustawach. Częste lekceważenie prawa pacjentek do samodecydowania to naruszenie ich autonomii i integralności cielesnej, a w konsekwencji stanowi podstawę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Przykładem interwencji medycznej wykonywanej częstokroć w toku akcji porodowych jest podawanie rodzącym oksytocyny w celu wywołania porodu. Zabieg ten zaliczany jest do katalogu niekoniecznych, a wręcz niebezpiecznych dla kobiety (gdy brak wskazań do jego wykonania) stąd istotna jest uświadomiona zgoda kobiety na jego przeprowadzenie.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego w Gliwicach w wyroku z 14.10.2016 (sygn. akt III Ca 1280/15) niezbędne jest odebranie od rodzącej świadomej zgody na wykonanie zabiegu nacięcia krocza, a wykonanie takiego zabiegu bez jej uzyskania stanowi uchybienie zespołu odbierającego poród oraz naruszenie praw pacjenta. Powódka wskazała, że w dokumentacji medycznej nie znajduje się plan porodu oraz zgoda na przeprowadzenie porodu zgodnie z tym planem.

 

Adwokat od błędów okołoporodowych

 

Jeśli uważasz, że przysługujące Ci w związku z porodem prawa zostały naruszone skonsultuj się z naszą kancelarią prawa medycznego w Warszawie, by podjąć odpowiednie kroki prawne. Kancelaria od błędów medycznych jest gwarancją sprawnego i sprawiedliwego zakończenia sprawy o błąd medyczny.

Napisz do nas wiadomość lub zadzwoń pod numer telefonu 789 940 934.

Przejdź do zakładki błąd medyczny, by poznać więcej szczegółów.