Kodeks cywilny rozróżnia cztery możliwe zachowania spadkobiercy w przypadku powołania do dziedziczenia. Spadkobierca może bowiem złożyć oświadczenie o prostym przyjęciu spadku, o przyjęciu spadku wraz z dobrodziejstwem inwentarza, o odrzuceniu spadku, jak również nie składać żadnego oświadczenia, co finalnie i tak powoduje przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza z mocy samego prawa.
Proste przyjęcie spadku oznacza, że na spadkobiercę przechodzi całość przypadającego mu spadku, tj. wszystkie aktywa i pasywa wchodzące w skład spadku. Odrzucenie spadku powoduje brak przejścia na spadkobiercę jakichkolwiek składników spadku. Z kolei przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje, iż spadkobierca otrzymuje całość aktywów wchodzących w skład spadku oraz określoną część długów spadkowych.
Skorzystaj z naszych wzorów pism! Kliknij w zakładkę WZORY
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza
Zgodnie z art. 1031 § 2 Kodeksu cywilnego, w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie, bądź spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Pojęcie „stan czynny spadku” odnosi się do aktywów, czyli takich składników masy spadku, które powiększają jego wartość. Powyższe oznacza, iż jeżeli wartość pasywów przekracza wartość aktywów, to odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe jest ograniczona do kwoty odpowiadającej wartości aktywów. Przykładowo: jeżeli spadkodawca pozostawił po sobie majątek o wartości 150.000,00 zł oraz długi w wysokości 400.000,00 zł, to spadkobierca będzie zobowiązany do spłaty długów do kwoty 150.000,00 zł.
By spadkobierca mógł skutecznie powoływać się na ograniczenie swojej odpowiedzialności za długi spadkowe, powinien zadbać o sporządzenie wykazu, bądź spisu inwentarza. Pomimo, iż nie jest to wskazane wprost w przepisach Kodeksu cywilnego, to w przypadku braku sporządzenia wykazu lub spisu inwentarza, spadkodawca odpowiada za długi spadkowe w pełnej wysokości nawet pomimo przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Nie jest zatem wskazana bierność wobec perspektywy dziedziczenia, gdyż może ona wiązać się z negatywnymi skutkami w postaci konieczności spłaty długów przewyższających aktywa spadkowe.
Wykaz inwentarza
Wykaz inwentarza jest dokumentem, stanowiącym ewidencję aktywów i pasywów wchodzących w skład spadku. Do jego złożenia uprawniony jest spadkodawca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, zapisobierca windykacyjny lub wykonawca testamentu. Wykaz inwentarza składa się przed sądem, według ustalonego wzoru, bądź przed notariuszem, który sporządza z tej czynności protokół w formie aktu notarialnego. W wykazie powinny zostać ujawnione przedmioty należące do spadku wraz z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili otwarcia spadku, przedmioty rozdysponowane zapisami windykacyjnymi, a także długi spadkowe ze wskazaniem ich wartości na dzień otwarcia spadku.
Warto zaznaczyć przy tym, iż zatajenie znanych spadkobiercy długów prowadzi do wyłączenia ograniczenia jego odpowiedzialności. Przepisy przewidują zaś, iż wiedza o zadłużeniu spadkodawcy powinna zostać pozyskana z dochowaniem należytej staranności. Wymagane jest zatem podjęcie działań mających na celu ustalenie, czy zmarły pozostawił po sobie długi i w jakiej wysokości. Przykładowo, za dochowanie należytej staranności uznaje się zapoznanie z dokumentami, jakie zmarły pozostawił po sobie, celem weryfikacji, czy nie zostały zawarte umowy, z których wynikają określone zobowiązania cywilnoprawne.
Spis inwentarza
Przepisy regulujące sporządzenie spisu inwentarza znajdują są w Kodeksie postępowania cywilnego. Spis sporządzany jest przez komornika, na wniosek sądu, bądź w odpowiedzi na bezpośrednie zgłoszenie podmiotów uprawnionych: spadkobiercy, uprawnionego do zachowku lub zapisobiercy, wykonawcy testamentu, tymczasowego przedstawiciela lub wierzyciela dysponującego pisemnym dowodem należności przeciwko spadkodawcy. W przypadku skierowania wniosku do komornika, sporządza on spis oraz zawiadamia o tym sąd spadku, który wydaje postanowienie w przedmiocie sporządzenia spisu inwentarza.
W przypadku wydania przez sąd spadku postanowienia o sporządzeniu spisu inwentarza, sąd umieszcza również niezwłocznie ogłoszenie na stronie internetowej oraz tablicy ogłoszeń sądu. Ogłoszenie zawiera informacje wymienione w art. 6381 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, a także pouczenie, iż każda osoba uprawniona do złożenia wniosku o sporządzenie spisu inwentarza, jest uprawniona również do uczestniczenia w postępowaniu, w szczególności może zgłaszać przedmioty należące do spadku, przedmioty zapisów windykacyjnych oraz długi spadkowe, które podlegają zamieszczeniu w spisie.
Komornik wyznacza termin sporządzenia spisu inwentarza i informuje o nim wnioskodawcę, uczestników postępowania, a także spadkobierców i zapisobierców windykacyjnych, których miejsce pobytu jest wiadome. Informację powinni otrzymać także wykonawca testamentu, kurator spadku, dozorca i zarządca tymczasowy, o ile takie osoby zostały ustanowione. Przy sporządzeniu spisu majątku ruchomego konieczna jest obecność dwóch świadków powoływanych przez komornika, a z jego przebiegu sporządzany jest protokół. Informacje niezbędne do sporządzenia spisu komornik może pozyskiwać od licznych podmiotów, w tym organów administracji publicznej, organów podatkowych i rentowych, banków, organów spółdzielni mieszkaniowych, zarządów wspólnot mieszkaniowych.
W przypadku istnienia zarówno spisu, jak i wykazu inwentarza, przepisy prawa spadkowego przewidują pierwszeństwo spisu inwentarza, jako dokumentu sporządzonego przez komornika państwowego, a zatem podmiotu dysponującego szerokimi możliwościami do ustalania stanu majątkowego spadkodawcy. Zgodnie z art. 10313 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, spadkobierca spłaca długi spadkowe zgodnie ze złożonym wykazem, ale od chwili sporządzenia spisu inwentarza spadkobierca spłaca długi spadkowe zgodnie ze sporządzonym spisem.
Sporządzenie spisu inwentarza wiąże się z większymi kosztami, niż złożenie wykazu, lecz zawiera kompleksowe uporządkowanie stanu majątkowego spadkodawcy, zatem może stanowić pożądane rozwiązanie dla spadkobierców, którzy nie mają pewności co do pozostawionego przez zmarłego majątku oraz zadłużenia. Dokonane przez komornika zestawienie będzie bowiem najczęściej bardziej szczegółowe i precyzyjne, aniżeli wykaz złożony przez spadkobiercę, który może nie mieć dostępu do wszystkich dokumentów ewidencjonujących zobowiązania spadkodawcy.
Podsumowując, przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza wiąże się z koniecznością podjęcia przez spadkobiercę określonych działań, celem zabezpieczenia swojego interesu i uniknięcia nieograniczonej odpowiedzialności za długi spadkowe. Warto zatem wcześniej skonsultować swoją sprawę z prawnikiem, by wiedzieć jakie kroki prawne należy podjąć.
Sprawy spadkowe Adwokat Warszawa
Jeśli stoisz przed wyzwaniem związanym z postępowaniem spadkowym, skorzystanie z usług doświadczonego adwokata może okazać się kluczowe dla ochrony Twoich interesów. Nasza kancelaria oferuje profesjonalne wsparcie w zakresie prawa spadkowego, pomagając klientom w sprawnym i skutecznym przeprowadzeniu wszystkich formalności. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu oraz szczegółowej znajomości przepisów, nasz adwokat od spraw spadkowych zadba o to, aby każdy etap postępowania przebiegł bez komplikacji, a Twoje prawa były w pełni respektowane.
Postępowanie spadkowe często wiąże się z emocjami i skomplikowanymi decyzjami, dlatego warto powierzyć swoją sprawę specjaliście, który zrozumie Twoje potrzeby i będzie Cię reprezentował z pełnym zaangażowaniem. Niezależnie od tego, czy potrzebujesz pomocy w sporządzeniu testamentu, stwierdzeniu nabycia spadku, dziale spadku, czy w walce o swoje prawa jako spadkobierca, nasz adwokat do spraw spadkowych w Warszawie zapewni Ci kompleksową obsługę prawną. Skontaktuj się z nami pod numerem telefonu 789 940 934, aby zyskać pewność, że Twoje interesy są w najlepszych rękach.
Brak komentarzy